Katyń

tylko w kinie

reż. A. Wajda / Polska / 2007 / aktorski/ 117'
Szkoła ponadpodstawowa

Opis filmu

17 września 1939 roku ZSRR napada na Polskę. Dowódcy i oficerowie Wojska Polskiego zostają pojmani przez Armię Czerwoną. Pierwszy film fabularny w pełni poświęcony okolicznościom sowieckiej zbrodni wojennej dokonanej podczas II wojny światowej przez NKWD na ponad 20 tysiącach polskich oficerów.

Film przedstawia zbrodnię katyńską z kilku perspektyw. Bohaterami są internowani w rosyjskich obozach jenieckich żołnierze Wojska Polskiego oraz kobiety, które czekają na powrót swych mężów, ojców i synów. Fabuła losów jeńców polskich zawiera analogie do faktów opisanych w autentycznych pamiętnikach polskich oficerów przetrzymywanych od 1939 do 1940 r. w Kozielsku. „Katyń” pokazuje bezduszną machinę terroru, jakim została objęta Europa Wschodnia w latach II wojny światowej. Film daje również odpowiedź na pytanie na czym polegało tzw. „kłamstwo katyńskie” w powojennej Polsce, podlegającej ZSRR w latach 1945-1989.

Materiały dydaktyczne

Nazwa
Poziom nauczania
Katyń [Scenariusz]
Szkoła ponadpodstawowa
Szkoła ponadpodstawowa

Film w ramach cyklu

Nagrody

Oscary 2008 ‒ Najlepszy film nieanglojęzyczny ‒ nominacja

Orły 2008 ‒ Nagrody za: Najlepszy Film, Najlepsza kobieca rola drugoplanowa, Najlepsze zdjęcia,

Najlepsza scenografia, Najlepsze kostiumy, Najlepsza muzyka, Najlepszy dźwięk

Festiwal Polskich Filmów Fabularnychw Gdyni 2008 ‒ Bursztynowe Lwy

Europejska Nagroda Filmowa 2008 ‒ Najlepsze kostiumy

Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Denver 2008 ‒ Nagroda Publiczności

Festiwal Filmów Polskich, Moskwa 2010 ‒ Nagroda Specjalna

Film jako kontekst

Film posłuży, jako punkt wyjścia w rozmowie na temat sowieckich zbrodni wojennych dokonanych w latach II wojny światowej, a także powojennej sytuacji Polski – uzależnionej politycznie od ZSRR

Wątki z prelekcji

Zbrodnia katyńska

Czym była agresja sowiecka na Polskę podczas II wojny światowej? Jakie konsekwencje wyniknęły z powojennego uzależnienia Polski od ZSRR? W jaki sposób kontekst biograficzny reżysera wpłynął na tematykę filmu? W jakich innych tekstach kultury przywołuje się zbrodnię katyńską?

Pojęcia kluczowe

Zbrodnia katyńska, kłamstwo katyńskie, zbrodnie systemów totalitarnych, NKWD

Powiązanie z podstawą programową

Treści nauczania i wymagania szczegółowe podstawy programowej z historii dla LO, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia:

XLVI. Wojna obronna Polski w 1939 roku. Agresja Niemiec (1 września) i Związku Sowieckiego (17 września).

Poziom podstawowy
Uczeń:

  • charakteryzuje położenie międzynarodowe Polski w przededniu wybuchu II wojny światowej;
  • wyjaśnia cele wojenne hitlerowskich Niemiec i ZSRS;
  • przedstawia podział ziem polskich między okupantów; wskazuje przykłady współpracy między nimi;

XLVIII. Polska pod okupacją niemiecką i sowiecką.

Poziom podstawowy
Uczeń:

  • przedstawia prawno-ustrojowe regulacje okupacyjnych władz, dotyczące terytorium państwa polskiego i zamieszkującej tam ludności;
  • przedstawia realia życia codziennego w okupowanej Polsce;
  • wymienia i charakteryzuje przykłady największych zbrodni niemieckich i sowieckich (m.in. Auschwitz, Palmiry, Piaśnica, Ponary, Katyń, Miednoje, Charków);
  • porównuje system sowieckich i niemieckich obozów pracy, obozów koncentracyjnych oraz obozów zagłady; omawia kwestie deportacji i wysiedleni ludności oraz jej planowanego wyniszczenia;
  • wyjaśnia i omawia sposoby upamiętnienia zbrodni obu okupantów oraz heroizm Polaków na przykładzie:

a) Muzeum Powstania Warszawskiego,

b) Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu,

c) Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu.

Poziom rozszerzony

Uczeń:

  • porównuje i ocenia założenia i metody polityki III Rzeszy i Związku Sowieckiego w okupowanej Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem eksterminacji inteligencji i duchowieństwa.